Przedstawiam krótką historię galerii handlowych od pierwowzorów – średniowiecznych bazarów aż po największe centra handlowe.
Zgodnie z moim zwyczajem zacznę od teorii. Poniżej jedna z definicji jaką znalazłem w czeluściach Internetu czym jest galeria handlowa:
Centrum handlowe, również galeria handlowa to forma koncentracji przestrzennej różnorodnych detalicznych jednostek handlowych i usługowych, prowadzonych zazwyczaj przez różne przedsiębiorstwa, lecz jednak stanowiące pewną całość i przystosowaną do kompleksowej obsługi klientów.
Pomysł by stworzyć kompleksy, w których można kupić wiele różnych towarów, ale i również zjeść coś czy skorzystać z szeroko rozumianej rozrywki czy różnych usług jest o wiele starszy niż Nam się wydaję. Miejscami, które śmiało mogą rywalizować o tytuł najstarszego centrum handlowego mogą być kryte bazary na Bliskim Wschodzie w wśród nich jeden z najstarszych mieszczący 4 tysiące sklepów Grand Bazaar w Stambule, założony w 1461 roku.
W rozumieniu bardziej współczesnym za prekursorów centrów handlowych można uznać powstające już w XVIII wieku w Europie domy towarowe takie jak Covered Market w Oxfordzie (1774 r.) czy Burlington Arcade w Londynie (1819 r.).
Trzeba zaznaczyć jednak, że historia centrów handlowych pisała się głównie w USA, poniżej krótkie kalendarium wybranych wydarzeń z historii ich rozwoju.
- 1828 w tym roku otwarto Westminster Arcade, jest to pierwsza galeria handlowa w Stanach Zjednoczony. Sam budynek inspirowany jest starożytną architekturą grecka a w latach siedemdziesiątych budynek został wpisany na listę zabytków. Pod koniec XX wieku popadła w ruinę aktualnie nie jest już centrum handlowym a pełni funkcję mieszkalno-handlową.
- 1896 w Baltimore powstaję Roland Park, budynek z początku miał pełnić różnorodne funkcję jednak w roku 1907 został otwarty jako galeria handlowa – w księdze rekordów Guinnesa uznany jako pierwsze centrum handlowe na świecie.
- 1922 termin CENTRUM HANDLOWE pojawia się po raz pierwszy, użył go przedsiębiorca i deweloper z Kansas J.C Nicholas.
- 1928 w Ohio powstaje niewielkie centrum handlowe z zintegrowanym parkingiem to wtedy pionierskie rozwiązanie tak dobrze jest Nam znane z obecnych czasów.
- 1956 ta data jest jedną z najważniejszych w historii centrów handlowych. W Edine w stanie Minnesota otwiera się Southdale Center, centrum to staję się wzorem dla większości otwieranych w kolejnych latach. Projekt autorstwa Austriaka urodzonego w USA Victora Gurena, który w swoim projekcie starał się zachować równowagę między funkcją handlową a publiczną – centrum handlowe staję się miejscem nie tylko zakupów, ale i spędzania wolnego czasu.
- 1956-1960 w tych latach w całych Stanach Zjednoczonych otwiera się ponad 200 galerii handlowych.
- 1974 otwiera się pierwszy Outlet w tym przypadku sklep zlokalizowany bezpośrednio przy fabryce otwiera go właściciel marki odzieżowej Vanity Fair (w roku 1985 powstaje pierwszy Outlet w formule jaka jest Nam dziś znana).
- 1992 otwiera się Mall of America największe dotychczas centrum handlowe, jednak wiele tych otwieranych w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych popada już w ruinę, zostaje zmieniona ich funkcja lub zostają wyburzone.
- 2007 to rok, w którym po raz pierwszy w Stanach zjednoczonych nie otworzyło się żadne centrum handlowe.
- 2008-2009 to lata kryzysu, w USA który bardzo mocno dotyka handel detaliczny, zamknięto wtedy między innymi Westminster Arcade o którym wspominałem wcześniej. W tych latach bankructwo ogłasza drugi największy w USA operator centrów handlowych General Growth Properties.
- 2016 to rok, w którym po raz pierwszy Amerykanie dokonali więcej zakupów w sklepach internetowych niż w centrach handlowych. Galerie od kilku lat walczą o przetrwanie wiele z nich świeci pustkami, są wyburzane lub zmienia się ich wykorzystanie stają się szpitalami lub szkołami.
Historia centrów handlowych w USA pokazuje wyraźnie schyłek tej formuły robienia zakupów u Nas powoli dzieję się to samo. Pytanie jakie należy postawić to nie czy a kiedy również w Naszym kraju zacznie postępować schyłek tej formy zakupów.
